Yıllık izin hakkı, aynı işverende deneme süresi dahil en az bir yıl çalışan işçinin her hizmet yılı için kullandığı ücretli dinlenme hakkıdır. İş Kanunu'na göre yıllık izin süresi kıdeme göre 14, 20 veya 26 gündür; 18 yaş ve altındaki ve 50 yaş ve üstündeki işçilerde 20 günden az olamaz.
Bu rehberde izin sürelerinin nasıl belirlendiğini, hak kazanma şartını, iznin bölünerek kullanılmasını, tatillerin izinden sayılmamasını ve iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan iznin ücretini örneklerle anlatıyoruz.
Yıllık izin süresi kıdeme göre kaç gündür?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi yıllık izin sürelerini işçinin aynı işverendeki hizmet süresine göre belirler. Kanundaki süreler alt sınırdır; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir.
| Hizmet süresi | Yıllık izin (en az) | 18 yaş ve altı / 50 yaş ve üstü |
|---|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 gün | 20 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün | 20 gün |
| 15 yıl (dahil) ve üzeri | 26 gün | 26 gün |
Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır. Niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara ise yıllık izin hükümleri uygulanmaz.
Yaş istisnası nasıl uygulanır?
Kanuna göre 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık izin 20 günden az olamaz. Yaş istisnası yalnızca alt sınırı yükseltir: kıdemi 1-5 yıl olan 52 yaşındaki bir işçi 14 gün değil 20 gün izin kullanır; kıdemi 15 yılı aşan aynı yaştaki işçi ise 26 gün kullanır.
Yıllık izne hak kazanmak için hangi şartlar gerekir?
Yıllık izne hak kazanmanın temel şartı, aynı işverende deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olmaktır (İş Kanunu md. 53). Hesapta şu kurallar uygulanır:
- Süreler birleştirilir. İşçinin aynı işverenin bir veya birden çok işyerinde çalıştığı süreler toplanır (md. 54).
- Bazı boşluklar çalışılmış sayılır. Kaza veya hastalık nedeniyle işe gidilemeyen günler (kanundaki üst sınırla), doğum öncesi ve sonrası çalıştırılmayan süreler, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri gibi haller çalışılmış gibi sayılır (md. 55).
- Diğer kesintiler süreyi öteler. Bu haller dışındaki nedenlerle devamın kesilmesi durumunda, boşluk kadar süre eklenir ve bir yıllık sürenin bitiş tarihi ileriye kayar (md. 54).
- İzin gelecek hizmet yılında kullanılır. Her hizmet yılına karşılık kazanılan izin, bir sonraki hizmet yılı içinde kullanılır.
Örneğin 15 Mart 2025'te işe başlayan çalışan, 15 Mart 2026'da ilk yıllık iznine hak kazanır ve bu izni 15 Mart 2026 ile 15 Mart 2027 arasında kullanır. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.
Yıllık izin bölünerek kullanılabilir mi?
Yıllık izin işveren tarafından bölünemez ve kural olarak kesintisiz verilir. Ancak İş Kanunu'nun 56. maddesine göre tarafların anlaşmasıyla, bir bölümü 10 günden az olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.
- 14 günlük izin hakkı: Örneğin 10 + 4 gün olarak bölünebilir; 7 + 7 olarak bölünemez, çünkü hiçbir bölüm 10 güne ulaşmaz.
- 20 günlük izin hakkı: 10 + 5 + 5 ya da 12 + 8 gibi bölünebilir.
- 26 günlük izin hakkı: 10 + 10 + 6 gibi bölünebilir.
İşveren tarafından yıl içinde verilen diğer ücretli veya ücretsiz izinler, dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izinden düşülemez.
Hafta tatili ve resmi tatil izinden sayılır mı?
Hayır. İş Kanunu'nun 56. maddesine göre izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden sayılmaz. Bu günler izne eklenmez, izin bu günler kadar uzar. Ayrıca 57. maddeye göre izin süresine rastlayan hafta tatili ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir.
Örneğin pazar günü hafta tatili olan ve pazartesiden cumartesiye çalışan bir işçi, 14 günlük iznini bir pazartesi başlatırsa, izin süresine iki pazar girer ve bu günler izinden sayılmaz. İzin döneminde bir resmi tatil varsa o gün de sayılmaz ve işe dönüş tarihi buna göre ileri kayar. Bu nedenle izin dönüş tarihini belirlerken çalışma takvimi ve resmi tatiller birlikte değerlendirilmelidir.
İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçi talep eder ve belgelerse, işveren gidiş ve dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorundadır.
Yıllık izin ücreti nasıl ödenir?
İşveren, yıllık iznini kullanan işçiye izin dönemine ait ücretini izne başlamadan önce peşin olarak ödemek ya da avans olarak vermek zorundadır (md. 57). İzin süresince işçi başka bir işte ücret karşılığı çalışırsa, bu süre için ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir (md. 58).
İşveren, işyerindeki çalışanların yıllık ücretli izinlerini gösteren bir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır. İzinli günler puantajda ayrı bir kodla işaretlenir ve ücretli olduğu için SGK prim gününden düşmez; ayrıntılar puantaj nasıl tutulur rehberinde anlatılıyor.
İş sözleşmesi sona erince kullanılmayan izin ne olur?
İş Kanunu'nun 59. maddesine göre iş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, işçinin hak kazanıp kullanmadığı yıllık izin sürelerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımı sözleşmenin sona erdiği tarihten başlar. İşveren feshinde ihbar süresi ve iş arama izni, yıllık izin süreleriyle iç içe kullandırılamaz.
Kullanılmayan izin ücreti adım adım şöyle hesaplanır:
- Hak kazanılan toplam izni bulun. İşe giriş tarihinden çıkış tarihine kadar tamamlanan her hizmet yılı için kıdeme ve yaşa göre izin süresini toplayın.
- Kullanılan izni düşün. İzin kayıt belgesine göre kullanılmış günleri çıkarın.
- Günlük ücreti bulun. Uygulamada son brüt aylık ücret 30'a bölünür.
- Çarpın. Kalan izin günü × günlük brüt ücret.
Örnek: Son brüt ücreti 45.000 TL olan ve 10 gün kullanılmamış izni bulunan çalışan için günlük brüt ücret 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL, kullanılmayan izin ücreti 10 × 1.500 = 15.000 TL brüttür. Bu tutar ücret niteliğinde olduğundan SGK primi ve vergi kesintisine tabidir.
İşten çıkışta bu hesap, kıdem ve ihbar tazminatıyla birlikte yapılır. Kıdem tazminatının hesabı için kıdem tazminatı hesaplama, çıkış bildiriminde kullanılacak kodlar için SGK çıkış kodları rehberine bakabilirsiniz. Kıdem-ihbar tazminatı ve yıllık izin süresini hızlıca hesaplamak için ücretsiz hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.
Yıllık izin takibinde sık yapılan hatalar nelerdir?
- Yaşı atlamak: 50 yaşını dolduran çalışanın iznini kıdeme göre 14 gün olarak hesaplamak.
- Tatilleri izinden düşmek: İzin içindeki pazar ve resmi tatilleri izin gününden saymak.
- İzni kısa parçalara bölmek: Hiçbir bölümü 10 güne ulaşmayan bölünmelere izin vermek.
- Kayıt tutmamak: İzin kayıt belgesi olmadığı için çıkışta kullanılan izni ispat edememek.
- Devreden izni unutmak: Önceki yıllardan kalan izin günlerini çıkışta hesaba katmamak.
Vardiyalı ve hafta sonu çalışılan işyerlerinde, örneğin perakende ve mağazalarda ve sağlık kuruluşlarında, izin planlaması ile hafta tatili günlerinin doğru eşleştirilmesi özellikle önemlidir.
Kurumsal İK ile izin takibi
Demirtaş Sistem'in geliştirdiği Kurumsal İK'da çalışan izin talebini telefondan oluşturur, talep tanımlı onay sürecinden geçer; onaylanan izinler devamsızlıktan ayrılarak puantaja yansır. İşten çıkışta kullanılmamış izin, kıdem ve ihbar için tahmini hesap aynı panelde yapılır. Ayrıntılar için izin takip programı sayfasına göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; özel durumunuz için mali müşavirinize danışın.